Od 1 marca 2026 r. nowelizacją kodeksu postępowania cywilnego zmieniono przepisy dotyczące spraw gospodarczych w sporach budowlanych. Zgodnie z art. 4582 k.p.c. do spraw gospodarczych zalicza się postępowanie z umów o roboty budowlane oraz ściśle związanych z procesem budowlanym umów służących wykonaniu robót budowlanych. W literaturze wskazano, że za umowy ściśle związane z procesem budowlanym uznaje się umowę o nadzór inwestorski, o generalne wykonawstwo, o wykonawstwo częściowe, o prace projektowe oraz umowy o wykonanie remontu czy budowli.
Spory budowlane jak sama nazwa mówi dotyczą w znacznej części sporów powstałych w ramach wykonywania umowy o roboty budowlane (bądź umów wskazanych powyżej), zgodnie z definicją wskazaną w kodeksie cywilny przez umowę o roboty budowlane wykonawca zobowiązuje się do oddania przewidzianego w umowie obiektu, wykonanego zgodnie z projektem i z zasadami wiedzy technicznej, a inwestor zobowiązuje się do dokonania wymaganych przez właściwe przepisy czynności związanych z przygotowaniem robót, w szczególności do przekazania terenu budowy i dostarczenia projektu, oraz do odebrania obiektu i zapłaty umówionego wynagrodzenia.
W sytuacji, gdy zawarta pomiędzy stronami umowa jest umową o roboty budowlane i w ramach jej wykonywania powstał spór, warto mieć na uwadze, że od 1 marca 2026 r. sąd obligatoryjnie skieruje taką sprawę do mediacji.
Oznacza to, że sąd przed posiedzeniem przygotowawczym albo pierwszym posiedzeniem wyznaczonym na rozprawę kieruje strony do mediacji. Obligatoryjność dotyczy skierowania stron do mediacji przez sąd, a nie podjęcia tych mediacji przez strony sporu. Zgodnie z art. 1838 k.p.c. mediacji nie prowadzi się, jeżeli strona sprzeciwi się jej w terminie tygodnia od dnia ogłoszenia lub doręczenia jej postanowienia kierującego strony do mediacji, chyba że przed wydaniem postanowienia wyraziła zgodę na prowadzenie mediacji.
Złożenie sprzeciwu wobec skierowania do mediacji powinno być uzasadnione, ponieważ odmowa poddania się mediacji bez uzasadnionej przyczyny może nieść za sobą negatywne konsekwencje w postaci poniesienia zwrotu kosztów w części wyższej, niż nakazywałby to wynik sprawy, a nawet zwrotu kosztów w całości i to niezależnie od wyniku sprawy. Czyli nawet jeśli sprawę wygramy w całości, a bez uzasadnionej przyczyny odmówimy skierowania jej do mediacji, sąd może obarczyć nas kosztami postępowania.
Mediacja jest jednym ze sposobów rozwiązywania sporów i w przeciwieństwie do postępowania sądowego, pozostawia sprawczość po stronie zainteresowanych, którzy siadając do negocjacji mogą wypracować satysfakcjonujące porozumienie. Rozmowa zwaśnionych stron przy udziale neutralnego i bezstronnego mediatora może pomóc spojrzeć na toczący się spór z innej perspektywy i doprowadzić do jego rozwiązania.
Postępowanie mediacyjne może zakończyć się ugodą, która po zatwierdzeniu przez sąd i opatrzeniu w klauzulę wykonalności może podlegać egzekucji w postępowaniu egzekucyjnym.
Uwaga – wpis nie stanowi porady prawnej, każdą sprawę należy rozpatrzeć indywidualnie.
Źródła:
D. Rutkowski [w:] Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz aktualizowany. Art. 1–505(39). Tom I, red. O. M. Piaskowska, LEX/el. 2025, art. 458(2).
M. Dziurda, Najważniejsze zmiany w KPC wynikające z nowelizacji z 5 sierpnia 2025 r., LEX/el. 2025.
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1071 z późn. zm.).
Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1568 z późn. zm.).